Bilal Philips : RAMADAN EN VASTEN


Het woord “Ramadan” komt van het zelfstandig naamwoord “Ramad”, dat verwijst naar “de hitte van de stenen, veroorzaakt door de intense hitte van de zon”. De reden waarom de negende maand de naam “Ramadan” kreeg, is dat de Arabieren, toen ze de namen van de maanden uit hun oude taal veranderden, die maanden vernoemden naar het seizoen waarin ze toen toevallig vielen. Deze maand, die vroeger “Natiq” heette, viel toen tijdens de zomer, de periode van extreme hitte. (1)

De Verdiensten van Ramadan

Er is overgeleverd dat de Profeet (salallaahu aleihi wassalaam) heeft gezegd : “Als Ramadan komt, worden de poorten van het Paradijs geopend.” (2) De maand Ramadan is voor ieder mens een goede gelegenheid om die daden te verrichten die hem/haar dichter bij het Paradijs brengen.

Vasten in de Ramadan is bovendien een kans om iemands zonden goed te maken. Abu Hurayrah citeerde dit van de Profeet (salallaahu aleihi wassalaam) : “Al wie vast tijdens de maand Ramadan met oprecht geloof en vol hoop op Allah’s beloning, zal vergiffenis krijgen voor al zijn voorbije zonden.” (3)

Vasten beschermt hen die oprecht vasten ook tegen het kwaad. Allah’s Boodschapper (salallaahu aleihi wassalaam) heeft volgens een overlevering gezegd: “Vasten is een schild”. (4)

Allah heeft een bijzondere beloning, die Hij persoonlijk geeft, aan wie nauwgezet vast. Abu Hurayrah heeft overgeleverd dat de Profeet (salallaahu aleihi wassalaam) deze woorden van Allah citeerde : “Elke daad van de afstammelingen van Adam is voor henzelf, behalve het vasten. Dat is voor Mij alleen bestemd en Ik alleen zal er de beloning voor geven.” (5)

Wellicht ligt de grootste en meest bijzondere verdienste van de Ramadan wel in het feit dat de Qur’an – het laatst overgebleven en ongewijzigde boek van Goddelijke Leiding in de hele wereld – tijdens deze maand werd geopenbaard. Allah verklaart : “De maand Ramadan is die, waarin de Koran als een richtsnoer voor de mensen werd nedergezonden en als duidelijke bewijzen van leiding en onderscheid.” (Soera al-Baqarah 2:185) Deze openbaring vertegenwoordigt de grootste zegen van de Almachtige Allah voor de mensheid, die in duisternis en onwetendheid was geraakt sinds de tijd van de vorige openbaring. Zonder deze uiterste daad van barmhartigheid zou het steeds zwakker wordende sprankeltje van leiding volledig uitgedoofd zijn en had tot in elke uithoek van de aardbol verdrukking geheerst.

Het waarnemen van de Maan

Het is fard kifaayah (collectieve verplichting) voor de Moslims om hun best te doen de maan te zien op de 29° van de maand Sha’baan. Het is verkeerd enkel op de kalender en andere astronomische berekeningen te vertrouwen om met vasten te beginnen. De Profeet (salallaahu aleihi wassalaam) heeft dit zelf onderwezen: “Begin de vasten bij het zien van de maan, en verbreek hem op dezelfde manier. Maar als de hemel bewolkt is (op de 29° van Sha’baan), schat het dan met (het volmaken van) de 30 dagen van Sha’baan.” (6)

Definitie van Sawm of Siyaam (Vasten)

De letterlijke betekenis van “sawm” is zichzelf van iets te weerhouden. Zo vertelt Allah ons in de Qur’an dat Maryam zei “(…) ‘Ik heb de Barmhartige de gelofte gedaan te vasten (…)’ (Soera Maryam 19:26).
Hier betekent het vasten : stilte bewaren, jezelf ervan weerhouden te spreken. Islamitisch gezien betekent “sawm” jezelf te weerhouden van eten, drinken en geslachtsgemeenschap tussen zonsopgang en zonsondergang.

Classificatie van Sawm

Volgens de Qur’an en Soena (traditie van de Profeet, salallaahu aleihi wassalaam) is sawm waajib (verplicht) voor Moslims, ieder jaar, gedurende de negende maand van de Hijri kalender; de Ramadan. Allah heeft in de Qur’an gezegd:

“De maand Ramadan is die, waarin de Koran als een richtsnoer voor de mensen werd nedergezonden en als duidelijke bewijzen van leiding en onderscheid. Wie onder u daarom deze maand beleeft, laat hem daarin vasten. (…)” (Soera al-Baqarah 2:185)

Ibn ‘Umar heeft overgeleverd dat de Profeet (salallaahu aleihi wassalaam) heeft beweerd “Islam is gebouwd op vijf (pilaren) : … vasten in de Ramadan.” (7)
Talhah ibn ‘Ubaydillah heeft overgeleverd dat een man, met zijn haar in de war, naar de Profeet (salallaahu aleihi wassalaam) en zei : “O Allah’s Boodschapper, vertel me wat Allah voor mij fard (verplicht) heeft gemaakt in verband met vasten.” Hij (salallaahu aleihi wassalaam) zei “De maand Ramadan”. Dus vroeg hij “Is er nog meer dan dat voor mij?” Hij (salallaahu aleihi wassalaam) zei “Neen, tenzij wat je vrijwillig doet.” Toen zei hij: “Vertel me wat Allah voor mij verplicht heeft in verband met Zakaah.” En Hij (salallaahu aleihi wassalaam) vertelde hem over de riten in de Islam. Toen zei hij “Bij Hem die U veredeld heeft, ik ga niets vrijwillig (extra) doen, maar ik zal ook niets afdoen van wat Allah verplicht heeft gemaakt voor mij.” Daarop zegde de Profeet (salallaahu aleihi wassalaam): “Als hij de waarheid heeft gesproken, dan zal hij succesvol zijn (of hij zal in het Paradijs komen)” (8)

Het doel van het vasten

De uiteindelijke doelstelling van het vasten is het ontwikkelen van taqwa (bewustzijn van Allah) in mensen, aangezien Allah in Soera al-Baqarah (2), vers 183 zegt : “ (…) opdat het in u Taqwa voortbrengt.” Taqwa is een van de meest waardevolle morele kenmerken die een Moslim kan bereiken. Het ontstaat door een scherm op te trekken tussen jezelf en Allah’s wraak, want de stam van het woord veronderstelt dat (taqwa komt van het werkwoord waqaa, dat “beschermen” betekent). Dat bereik je door je voortdurend bewust te zijn van Allah en van al Zijn bevelen. Met andere woorden : vermijd Haraam (het verbodene), zowel als Makrooh (het ongewenste) en zelfs soms wat halal (het toegestane) als je ook maar enige twijfel voelt.

Voorwaarden voor de verplichting tot vasten

Moslim zijn.

De puberteit bereikt hebben.
Toch hadden de metgezellen van de Profeet (salallaahu aleihi wassalaam) de gewoonte om ook jonge kinderen al aan te moedigen te vasten, zodat ze de gewoonte al jong aanleren. (9)

Geestelijk gezond zijn.
‘Ali ibn Abi Taalib en ‘Aishah hebben allebei overgeleverd dat de Profeet (salallaahu aleihi wassalaam) heeft gezegd : “De pen wordt opgenomen (van het Boek) voor drie (personen): de slaper tot hij ontwaakt, het kind tot het de puberteit bereikt, en de krankzinnige tot hij weer gezond wordt.” (10)

Er fysiek toe in staat zijn.

Ergens vast verblijven, niet op reis zijn.

Een menstruerende vrouw bidt noch vast. Die gebeden moeten niet worden ingehaald, maar het vasten wel, na haar maandstonden. Allah heeft Moslims die ziek zijn, of te zwak om te vasten, of die op reis zijn tijdens de Ramadan toegestaan het vasten te verbreken en de gemiste dagen van Ramadan later in te halen. Allah zegt in de Qur’an : “Maar wie onder u ziek of op reis is, een aantal andere dagen. Allah wenst gemak voor u en geen ongemak, en opdat gij het aantal zult voltooien en opdat gij Allah’s grootheid zult prijzen, omdat Hij u terecht heeft geleid en opdat gij dankbaar zult zijn.” (Soera al-Baqarah 2:185)

De Voordelen van het Vasten

Vasten laat het individu echte honger en dorst ervaren, wat hem helpt zich te realiseren wat de armen doormaken. Deze ervaring zou het verlangen moeten opwekken om de minder bedeelden te helpen door voedsel en welvaart met hen te delen.

Er wordt van de vastende persoon niet alleen verwacht dat hij voedsel, drank en sexuele relaties opgeeft. Hij moet zich ook weerhouden van alle vormen van liegen (bijvoorbeeld roddel, laster enzovoort). Dit wordt bevestigd door de mededeling van de Profeet (salallaahu aleihi wassalaam) : “Allah heeft geen nood aan de honger en dorst van een persoon die zich, zelfs terwijl hij vast, niet ver houdt van het vertellen van leugens en het handelen ernaar. “ (11) Hij heeft ook gezegd: ”Als iemand van u vast, laat hem zich dan weerhouden van onfatsoenlijke daden en nutteloze praat; en als iemand een obsceen gesprek met hem begint of ruzie wil maken, dan moet hij hem gewoon zeggen ‘ik vast’.” (12) Wie dus vast volgens bovenstaande principes, zou daardoor een beter moreel karakter moeten ontwikkelen, meer waarachtig worden en voorzichtig met wat hij zegt en doet.

Medische experten hebben bovendien vastgesteld dat het vasten de fysieke gezondheid op meerdere manieren bevordert. Een voorbeeld : het lichaam gebruikt tijdens het vasten opgeslagen cholesterol (vetten) dat vaak in de bloedvaten en in de vettere delen van het lichaam is opgeslagen. Het helpt dus het lichaam stevig te houden en vermindert het risico op hartaanvallen.

Vasten traint een individu voor de Jihaad (strijden op de weg van Allah) door hem een goede cursus zelfbeheersing te geven. Tijdens een oorlog leiden de verlangens van de maag en van de private delen soldaten vaak tot uitspattingen, of tot het feit dat ze zich onnodig blootstellen aan gevaar.

Vrijstelling van het Vasten in de Ramadan

Reizen (Safar): Het is voor de reiziger toegestaan het vasten tijdens een reis te verbreken, ongeacht of de reis nu zwaar en vol verschrikkingen is of niet. (13)

Ziekte (Marad): Als iemand lijdt aan een ziekte die erger zou worden door te vasten, of als het vasten het herstel zou vertragen, dan mag het vasten worden opgegeven. Bij voorbeeld kan het zijn dat een diabeticus om de paar uren wat moet eten om zijn suikerspiegel te handhaven, of iemand met epilepsie moet met regelmatige tussenpozen zijn medicijnen nemen om een aanval te vermijden. (14)

Zwangerschap (Haml): Als een vrouw het gevoel heeft dat vasten de foetus kan schaden of dat ze er zelf zo door zou verzwakken dat het gevaarlijk wordt, dan is het haar toegestaan het vasten op te geven.

Borstvoeding geven (Ridaa’ah): Indien een zogende moeder, of de voedstermoeder, vreest dat vasten haar of de baby zou schaden, dan mag ze het vasten opgeven.

Zwakte (Da’f) of Ouderdom (Kibar as-Sinn): Wanneer iemand tijdens het herstel na een ziekte vreest dat de vasten hem opnieuw ziek kan maken, dan is het hem toegestaan het vasten uit te stellen. Een persoon die uiterst zwak is geworden vanwege zijn ouderdom mag het vasten opgeven (16)

Jihaad (Oorlog): Als iemand op het punt staat deel te nemen aan de Jihaad en vreest dat het vasten hem verzwakt, dan mag hij het vasten uitstellen. Wanneer de Jihaad aan de gang is, mogen de deelnemers het vasten uitstellen.
Kaffaarah (Boete)

Kaffaarah is de straf die dient als compensatie voor een zonde die men heeft begaan, of voor een verplichting die men niet kon nakomen, of voor het opzettelijk verbreken van het vasten tijdens de Ramadan. De Kaffaarah voor het verbreken van de Ramadan is als volgt:

Als het vasten in de Ramadan met opzet door geslachtsverkeer ongeldig werd gemaakt, dan is de compensatie ervoor twee opeenvolgende maanden vasten. Wie niet in staat is zestig dagen te vasten, moet zestig armen voeden of één persoon gedurende zestig dagen. (18) Er dient echter te worden opgemerkt dat zelfs deze daden de verloren vastendag(en) niet goedmaken. (18)

Een persoon die door ouderdom of ziekte extreem verzwakt is, zonder hoop op een spoedig herstel, en daarom niet kan vasten, wordt volgens de Shariah geacht een behoeftige persoon te voeden voor elke gemiste dag. Dat kan men doen door voedsel te geven, of men maakt een ander tot tussenpersoon en geeft hem het geld om eten te kopen en het aan de arme te geven. Dit voeden van armen in plaats van vasten wordt fidyah genoemd (verlossing).

Een vrouw die haar vasten verbreekt omwille van haar maandstonden (hayd), postnatale bloeding (nifaas), zwangerschap, zogen (ridaa’ah) of iets dergelijks moet er enkel voor zorgen de gemiste dagen in te halen voor de volgende Ramadan. (19)

Toegestane Daden tijdens het Vasten

Tanden poetsen met siwaak of zijn moderne vervanger, de tandenborstel, is toegestaan, omdat de Profeet (salallaahu aleihi wassalaam) de siwaak vaak gebruikte tijdens het vasten. (20) Het is beter geen tandpasta te gebruiken tijdens de uren van het vasten.

Bloed geven of onopzettelijk braken verbrekeekt het vasten niet. (21)

Je vrouw kussen tijdens het vasten, verbreekt het vasten niet, zolang het met mate gebeurt. (22)

Medicijnen die worden ingenomen via een inspuiting, neusspray of oogdruppels, verbreken het vasten niet aangezien dat geen vormen van eten zijn. (23)

Per ongeluk iets eten of drinken door vergeetachtigheid verbreekt het vasten niet. (24)

Baden, zwemmen of in water zitten om af te koelen tijdens het vasten is toegestaan. (25)

De mond spoelen, of voedsel of drank proeven dat wordt bereid, is toegestaan op voorwaarde dat alles ook weer wordt uitgespuwd en dat er dus niet van het voedsel of de drank wordt doorgeslikt. (26)

Je eigen speeksel inslikken verbreekt het vasten niet (27)

BASISELEMENTEN VAN DE VASTEN

Niyyah (intentie)
Opdat de verplichte vasten tijdens de Ramadan zou worden aanvaard, moet de intentie om te vasten elke dag voor Fajr worden gemaakt. De Profeet (salallaahu aleihi wassalaam) heeft volgens een overlevering van Hafsah gezegd: “Wie zich niet voorneemt te vasten voor Fajr zal geen vasten hebben.” (28) Zoals bij de Salaat is er geen verbale formule die men moet uitspreken om zijn intentie aan te duiden. Dat men opstaat om te eten voor de dageraad is een uitdrukking van de intentie te vasten. Maar zelfs indien men niet wakker wordt voor suhoor, volstaat het dat je voor het slapengaan je had voorgenomen om de volgende dag te vasten.

Suhoor (Maaltijd voor Zonsopgang)
Het vasten begint met een lichte maaltijd, gekend als suhoor, net voor het aanbreken van de dageraad. De Profeet (salallaahu aleihi wassalaam) moedigde zijn volgelingen aan deze maaltijd te nemen, al was het maar een slok water. Anas ibn Maalik heeft gezegd dat Profeet Muhammad (salallaahu aleihi wassalaam) zei: “Eet suhooor want daarin is zeker barakah (zegening).” (29) Wanneer de azaan voor Fajr klinkt, is dat het teken dat de vasten begint. Op dat moment mag men niet meer beginnen eten. Wie bij de gebedsoproep eten of drinken in zijn hand heeft, moet verder eten wat hij daar nog van wil, voor hij het weglegt. Abu Hurayrah heeft overgeleverd dat Allah’s Boodschapper (salallaahu aleihi wassalaam) heeft gezgd: “Als iemand van jullie de azan hoort en er is nog een schotel in zijn hand, dan moet hij die niet neerzetten zolang hij niet heeft gehad wat hij ervan verlangt. (30)

Iftar (het Verbreken van de Vasten)
Het is uiterst raadzaam dat de vasten meteen wordt verbroken van zodra Magrib (de zonsondergang) begint. De Profeet (salallaahu aleihi wassalaam) heeft gezegd: “Mensen zullen gelukkig en welvarend blijven zolang ze zich haasten om hun vasten te verbreken.” (31) Het is ook aanbevolen om het vasten te verbreken met dadels en water als die beschikbaar zijn. Anas ibn Maalik heeft gezegd: “De Profeet (salallaahu aleihi wassalaam) had de gewoonte zijn vasten te breken met enkele dadels net voor het begin van het Magrib gebed. Als er geen verse dadels waren, brak hij zijn vasten door een beetje water te drinken.” (32)

Smeekbede bij het Verbreken van de Vasten
(Thahabath-tham’u wab-tallatil-‘urooqu wa thabatal-ajru inshaa’ Allaah.)
“De dorst is weg, de slagaders zijn vochtig en de beloning is vastgesteld als Allah het wil.” (33)

_____________________________

[1] E.W. Lane, Lane’s Lexicon, vol. 1, pp. 1156-7.
[1] E.W. Lane, Lane’s Lexicon, vol. 1, pp. 1156-7.
[2] Verzameld door al-Bukhaaree (Sahih Al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol.3, pp. 64-5, nr 115).
[3] Verzameld door al-Bukhaaree (Sahih Al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol.3, pp. 69-70, nr 125)
[4] Verzameld door Muslim (Sahih Muslim (Engelse Vertaling), vol.2, p.554, nr 2565)
[5] Verzameld door Muslim (Sahih Muslim (Engelse Vertaling), vol.2, p.559, nr 2566
[6] Verzameld door al-Bukhaaree (Sahih Al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol.3, p.69, nr 124) en Muslim (Sahih Muslim (Engelse Vertaling), vol.2, p.524-5, nr 2363)
[7] Verzameld door al-Bukharee (Sahih Al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol. 1, p. 17, nr 7) en Muslim (Sahih Muslim (Engelse Vertaling), vol. 1, pp.9-10, nr 18)
[8] Verzameld door al-Bukharee (Sahih Al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol. 3, pp. 64-65, nr 115)
[9] Zie Sahih Muslim (Engelse Vertaling), vol. 2, pp. 552-3, nos. 2531-2.
[10] Verzameld door Aboo Daawood (Sunan Abu Dawud (Engelse Vertaling), vol.3, pp. 1226-7, nrs 4384 en 4389), Ibn Maajah, en at-Tirmithee – authentiek verklaard door al-Albaanee in Sahih Sunan at-Tirmithee, vol.2, p.64, nr 1150.
[11] Overgeleverd door Aboo Hurayrah en verzameld door al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol.3, pp.70-1, nr 127) en Aboo Dawood (Sunan Abu Dawud (Engelse Vertaling), vol.2, p.648, nr 2355).
[12] Overgeleverd door Aboo Hurayrah en verzameld door al-Bukhaaree (Sahih Al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol.3, p.71, 125), Muslim (Engelse Vertaling), vol.2, p.558, nr 2563) en Aboo Daawood (Sunan Abu Dawud (Engelse Vertaling) vol.2, p. 648, nr 2356)
[13] Zie Soera al-Baqarah (2): 185; Sahih Al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol.3, p.93, nr 164; Zie ook pp. 94, nos. 167, en Sahih Muslim (Engelse Vertaling), vol. 2, p.546, nr 2487.
[14] Zie Soera al-Baqarah (2): 185.
[15] Sunan Abu Dawud (Engelse Vertaling), vol.2, p 633, nr 2310 en authentiek verklaard in Sahih Sunan Abee Daawood, vol. 2, p. 441, nr 2032
[16] Soera al-Baqarah (2): 184, Sahih Al-Bukhari, vol. 6, pp26-7, nr 32
[17] Sahih Al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol.3, p.89, nr 157; Sahih Muslim (Engelse Vertaling), vol.2, p. 540, nr 2457. De hadith vermeldt deze beloning in het geval van geslachtsgemeenschap overdag tijdens de Ramadan. De Shaafi’I en Hanbali madhabs beperken deze rechtspraak tot dit geval. De Hafai en de Maaliki breiden het uit tot eten en drinken, gebaseerd op analogie. De andere school ontkent de geldigheid van deze analogie, en zegt dat er een verschil is in de belangrijkheid van het breken van het vasten door geslachtsverkeer en het breken van het vasten door te eten en te drinken.
[18] Sahih Al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol.3, pp. 87-8, Ch. 29
[19] Dit is de mening van de meerderheid. Er moet echter worden opgemerkt dat een vrouw die gedurende twee jaar borstvoeding geeft, tot drie Ramadans kan missen (als ze ook niet vast tijdens haar zwangerschap). En misschien wordt ze na die twee jaar borstvoeding wel opnieuw zwanger. Misschien is het wel daarom dat Ibn ‘Abbaas de zwangere of zogende vrouw heeft opgedragen een arme te voeden voor elke dag die ze van het vasten in de Ramadan heeft gemist. (Sunan Abu Dawud (Engelse Vertaling) vol.2, p.633, nos.2310-1)
[20] Sahih Al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol.3, pp. 85-6, Hoofdstuk. (27)
[2]1 Sahih Al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol.3, pp. 90, Hoofdstuk. (32)
[22] Sahih Al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol.3, pp. 82-3, nr 150; Sahih Muslim (Engelse Vertaling), vol.2, p.537, nr 2436
[23] Sahih Al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol.3, p.87, Hoofdst. (28).
[24] Sahih Muslim (Engelse Vertaling), vol.2, p.567, nr 2575.
[25] Sahih Al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol.3, p.83-4, Hoofdst. (25).
[26] Ibid.
[27] Ibid.
[28] Verzameld door Aboo Daawood (Sunan Abu Dawud (Engelse Vertaling), vol.2, p.675, nr 2448), at-Tirmithee en an-Nasaa’ee.
[29] Verzameld door al-Bukhaaree (Sahih Al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol.3, pp. 80, nr 146) en Muslim (Sahih Muslim (Engelse Vertaling), vol.2, p.533, nr 2412).
[30] Verzameld door Aboo Dawood (Sunan Abu Dawud (Engelse Vertaling), vol.2, p. 645, nr 2343) en authentiek verklaard door al-Albaanee in Sahih Sunan Abee Daawood, vol.2, p. 447, nr 2060. Deze bewering werd in het algemeen verstaan als verwijzend naar de adhaan voor de zonsopgang door Bilaal, niet de adhaan van Ibn Umm Maktoom (zie Sahih Al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol.3, pp.78-9, nr 142).
[31] Verzameld door al-Bukhaaree (Sahih Al-Bukhari (Arabisch-Engels), vol.3, pp. 102, nr 178) en Muslim (Sahih Muslim (Engelse Vertaling), vol.2, p.533, nr 2417). Zie ook Sunan Abu Dawud (Engelse Vertaling) vol.2, p. 646, nr 2346).
[32] Verzameld door Aboo Daawood (Sunan Abu Dawud (Engelse Vertaling), vol.2, p. 646-7, nr 2349) en at-Tirmithee.
[33] Verzameld door Aboo Daawood (Sunan Abu Dawud (Engelse Vertaling), vol.2, p.647, nr 2350) en authentiek verklaard in Sahih Sunan Abee Daawood, vol.2, p.449, nr 2066, met een beoordeling als hasan. Net als de algemeen gebruikte doea “Allaahumma laka sumtu wa ‘alaa rizqika aftart” (O Allah, voor U heb ik gevest en met uw voorzieningen heb ik het verbroken), wordt het als da’eef beschouwd door al-Albaanee in Irwaa’ al-Ghaleel, vol, 4 p.38, nr 919.
Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Pijlers van de Islam, Ramadan en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.