DE PROFEET – ook van de kleintjes

Hun liefde voor de Profeet, vrede en zegeningen over hem,
hun verlangen om zijn goedkeuring te verwerven
en zijn waardering voor hen waren voor de kind-gezellen
voldoende motivatie om ernaar te streven het goede te doen.

DE PROFEET – ook van de kleintjes

Het succes van opvoedingshandleidingen zoals “Supernanny” en “ How To Speak So That Kids will Listen and Listen So That Kids Will Speak” (“Hoe moet ik praten opdat kinderen luisteren en luisteren opdat kinderen spreken”) getuigt van de nood van ouders aan advies, aan technieken, aan leiding om te leren goede ouders te worden, die resulaten halen. Verschillende (studie)gebieden en uiteenlopende groepen kunnen debatteren over wat de beste manier is om kinderen op te voeden. Maar Muslims kunnen zich wenden tot de Sunnah, voor het voorbeeld dat de Profeet (vrede en zegeningen over hem) ons heeft nagelaten, zowel voor een ouder als voor een Murabbi (mentor).

 

Kinderen in het huishouden van de Boodschapper

Zij die kinderen waren rond de Boodschapper (vrede en zegeningen over hem) vertellen dat ze met hem speelden, met hem lachten, en geestelijke leiding van hem ontvingen. Het is dan ook niet verbazend dat zij, toen ze volwassen werden, misschien wel de grootste collectieve drijfkracht werden achter het doorgeven van zijn onderrichtingen.

Ze kwamen in zijn huis en vonden er niet alleen een veilige plek
maar ook een geestelijke leerschool.

Heel wat kinderen groeiden op in zijn huishouden: zijn eigen kinderen en kleinkinderen, leden van zijn ruimere familie (zoals Ali ibn AbiTalib), zijn bedienden (zoals Anas en Zaid), anderen voor wie hij de verantwoordelijkheid voor hun opvoeding op zich nam door hun moeders te huwen die weduwen waren geworden (zoals de kinderen van Umm Salamah) en de neefjes van zijn vrouwen, waaronder Abdullah ibn Zubayr (die heel veel tijd doorbracht in het huis van zijn tante Aicha) en Abdullah ibn Abbas die in zijn schaduw opgroeide. Allemaal haastten ze zich om tijd te kunnen doorbrengen in zijn gezelschap, om hun kindertijd door te brengen onder de geestelijke leiding van de Profeet, waardoor ze de belangrijkste erfgenamen van zijn rijke nalatenschap werden. Deze kinderen waren de mannen en vrouwen die uitgroeiden tot een prominente status als morele en intellectuele reuzen onder de volgende generaties.

Geheimen van zijn succes

Als we hopen inzicht te verwerven in hoe de Profeet (vrede en zegeningen over hem) de menselijke grootsheid in deze kinderen ontsloot, moeten we proberen de onderliggende principes voor zijn omgang met hen te doorgronden en die dan systematisch toepassen op onze opvoedingsstrategieën. Er komen tenminste 9 belangrijke eigenschappen naar voor als patronen van de ouderschapskwaliteiten van de Profeet. Met “opvoeden” bedoelen we hier alle contact qua onderricht, of betekenisvol op een andere manier, tussen belangrijke volwassenen en de kinderen die in hun omgeving belanden, zelfs voor een korte periode. Hier volgen 9 deugden die de Profeet (vrede en zegeningen over hem) beoefende met kinderen:

1. Hij schaamde zich niet om zijn liefde voor hen te tonen

Niemand in zijn huishouden twijfelde aan zijn liefde voor hem of haar, want hij haastte zich om zijn affectie te tonen.

      1. Hij drukte zijn liefde uit door zijn zorg en troost. Hij troostte hen zelf, maar werd ook geraakt door het wenen van kinderen in het bijzijn van hun ouders. Wanneer hij zijn kleinzonen hoorde wenen, droeg hij zijn dochter Fatimah op hen te sussen omdat hij medelijden had met hun verdriet. De weeskinderen van zijn neef Ja’far vonden troost in de liefhebbende handen van de Profeet (vrede en zegeningen over hem), die deelde in het verdriet om hun verlies, die hen dichtbij zich hield en de verantwoordelijkheid voor hun welzijn op zich nam.
      2. Hij liet zijn liefde ook blijken door fysieke aanrakingen. Zijn aanraking kon heel troostend zijn, zoals wanneer hij kleine kinderen vasthield of aaide over het hoofd van een kind op zijn schoot. Dat was soms heel speels, zoals wanneer hij zijn kleinkinderen op zijn rug liet rijden. En zelfs toen Fatimah al volwassen was, groette hij haar en kuste hij haar handen als teken van zijn grote liefde voor haar.
      3. Hij gaf hen zijn onverdeelde aandacht en gezelschap. Of ze nu jong waren of ouder, hij was altijd de eerste om te groeten, hij was de meest aandachtige van de toehoorders, de laatste om zijn hand uit een handdruk terug te trekken en de laatste om zich om te keren als een gesprek was beëindigd.
      4. Hij liet zijn liefde blijken door mondelinge verklaringen van die liefde.
        Er waren er veel, van Fatimah tot Aicha, tot zijn kleindochter Umamah die hij “de meest geliefde” noemde. Maar zijn woorden van liefde beperkten zich niet tot zijn eigen famile, zoals we zien in de volgende Hadith van Mu’adh:
        Op een dag zei de Profeet (vrede en zegeningen over hem) tegen hem: “Mu’ad, ik hou van jou! Ik raad je aan om een smeekbede te verrichten bij het afsluiten van de Salah (verplicht gebed): “O Allah! Sta me bij in mijn gedenken van U, en in de dankzegging die ik U verschuldigd ben, en in wat het allermooiste is in Uw aanbidding.” (Abu Dawud)
      5. Hij begon een les over aanbidding door eerst zijn affectie voor zijn jonge volgelingen uit te spreken. Wat een fantastische manier om een student te motiveren!
      1. Hij drukte zijn liefde uit door Du’a – en de smeekbeden van de Profeet werden verhoord! Terwijl hij zijn kleinzoon Hasan op zijn schouders droeg, bad hij voor hem: “O Allah! Ik hou van hem. Dus hou van hem.”


2. Hij was geduldig, en zag veeleer het kind
dan zijn daad van ongehoorzaamheid

Van vlekken op het tapijt, over gebroken vazen tot het vergeten van een klusje… Hoe vaak overtroeft onze kwaadheid ons besef dat we voorrang moeten geven aan de psychologie en het geestelijk welzijn van het kind? Is onze reactie op de fouten van deze jongeren wel in verhouding tot wat eigenlijk toch gewoon gedrag is voor die leeftijd?

Anas ibn Malik begon als bediende van de Profeet (vrede en zegeningen over hem) toen hij 8 jaar oud was. Al was hij gelukkig in het gezelschap van de Boodschapper (vrede en zegeningen over hem) te verblijven, toch veroorzaakte het spelen wel eens problemen bij het vervullen van de taken die hij had gekregen. Hij zegt:

De Boodschapper van Allah (vrede en zegeningen over hem) was de beste onder de mensen qua karakter. Op een dag stuurde hij me uit voor een boodschap. Ik antwoordde: “Ik ga niet”. Maar nadien droeg mijn geweten me op te doen wat hij me had opgedragen. Maar toen ik buitenkwam, kwam ik voorbij een groep kinderen die in de straat speelden en ik voegde me bij hen. Later kwam de Boodschapper naar buiten en greep me langs achteren. Ik keek om en zag dat hij lachte. Hij zei:
“Anas, heb je gedaan wat ik je gevraagd heb?”
Ik antwoordde: “Ik ga al, O Boodschapper van Allah.”
(Muslim)

Geen kijven, gewoon een vriendelijke herhaling en dan nog gepaard met het lachen van de Profeet, omdat de Profeet (vrede en zegeningen over hem) begreep hoe aantrekkelijk een leuk spel voor een kleine jongen kon zijn en dat Annas nu eenmaal maar een jongetje was.

3. Hij leerde kinderen om “probleemoplossers” te worden

De Profeet (vrede en zegeningen over hem) betrok jonge mensen bij zijn beslissingen. Niet alleen aanvaardde hij hun suggesties, maar hij vroeg hen ook om hun mening. Toen Surah al Nasr werd geopenbaard vroeg hij de andere Sahaba naar hun interpretaties van de Surah, voordat hij zich tot zijn jonge neef, Abdullah ibn Abbas, wendde voor de uitleg ervan.

De Profeet (vrede en zegeningen over hem) ging zelfs nog verder dan dat. Hij kende hen ernstige verantwoordelijkheden toe, naargelang hun mogelijkheden. Osama bin Zayd was pas zeventien toen hij door de Boodschapper (vrede en zegeningen over hem) werd aangesteld als bevelhebber over het leger om de Romeinen te controleren, en het feit dat hij hiermee werd voorgetrokken op oudere Gezellen werkte veel verbazing. Als de zoon van Zayd (de vrijgekochte slaaf en vroeger ook geadopteerde zoon van de Profeet – vrede en zegeningen over hem) en Barakah (de vrijgekochte slavin die in het huishouden van de Profeet – vrede en zegeningen over hem – had geleefd sinds zijn geboorte en nadat hij op zijn 40° Profeet was geworden) genoot Osama een heel bijzondere relatie met de Boodschapper (vrede en zegeningen over hem). Maar dit had niets met nepotisme te doen. Het betekende dat hij bijzondere aandacht kreeg en een uitgebreide opleiding van de Profeet, die resulteerden in een beter oordeelsvermogen en een spiritueel karakter.

4. Hij gebruikte de alledaagse context
om waarden en principes aan te leren

Al hadden sommige Gezellen zoals de verarmde Ahl al-Suffah of de dakloze Gezellen van de bank in de masdjid van de Profeet (vrede en zegeningen over hem) aparte onderrichtsessies met de Profeet, toch vonden de meeste van zijn lessen plaats in alledaagse situaties.

Abdullah ibn Abbas, de gevierde jonge neef van de Profeet
en de zoon van zijn geliefde oom Abbas, vertelt:
Op een dag reed ik bij de Boodschapper van Allah (vrede en zegeningen over hem) achterop, op zijn rijdier. Hij zei me: “Jongen, houd je aan (de grenzen van) Allah en Hij zal zich aan jou houden. Houd je aan Allah en je zal Hem altijd voor jou vinden. En mocht je iets van iemand willen vragen, vraag Allah. En mocht je hulp nodig hebben, vraag hulp van Allah. En weet dat, als alle volkeren zich zouden voornemen je op een of andere manier te begunstigen, dat ze dat niet zouden kunnen tenzij Allah het al voor je had bepaald. En zouden ze zich voornemen je te schaden, dan zouden ze je niets kunnen doen tenzij Allah het al voor je had bepaald. De pennen zijn opgeheven en de bladzijden zijn gedroogd.” (at-Tirmidhi)

Wat een diepe les voor eender wie. Maar stel je de intensiteit voor van deze verregaande band op een jongeman die daardoor wordt geraakt en in wie het met de jaren verder zou rijpen.

5. Hij verfijnde de manieren van de jongeren aan de hand van voorbeelden

De Profeet (vrede en zegeningen over hem) besteedde grote aandacht aan de goede manieren en etiquette van iedereen, maar hij benadrukte het belang ervan vooral voor de jongeren door te zeggen dat een vader zijn kinderen geen beter geschenk kan geven dan goede manieren. Maar de Profeet (vrede en zegeningen over hem) liet het niet bij mondelinge instructies: hij toonde zelf het gepaste gedrag.
Een kind dat ooit eens samen met de Profeet (vrede en zegeningen over hem) at, bewoog zijn handjes naar alle hoeken van de gezamenlijke schotel. De Profeet (vrede en zegeningen over hem) kwam vriendelijk tussenbeide. Hij leerde de jongen om enkel te eten van wat zich het dichtst bij hem bevond. Dat deed hij niet alleen door hem te zeggen dat te doen maar door de hand van de jongen in de zijne te nemen en hem de profetische manier te tonen om mee te eten.


6. Hij voedde de kinderen op tot aanbidders van Allah,
door hen dicht bij zich te houden wanneer hijzelf in aanbidding was.

Voor moeders van kleine kinderen, die moeilijk een rustige, ongestoorde periode vinden om hun eigen Salaah te verrichten, is het voorbeeld van de Profeet (vrede en zegeningen over hem) enorm hartverwarmend. Hij stond hen niet alleen toe om bij hem te blijven tijdens de heilige momenten van Salaah, maar moedigde ze aan om daar bij hem te zijn zoals ze nu eenmaal waren: kinderen. Hij verrichte zijn Salaah met zijn kleindochter Umamah op zijn schouders en hij maakte dat zijn Sudjoed langer duurde wanneer zijn kleinzoons, waar ze beroemd voor zijn, paardje reden op zijn rug. Allemaal werden ze buitengewone aanbidders omdat ze zagen hoe de meest geliefde onder de mensen zich onderdompelde in aanbidding en met welke vreugde hij hen toestond reeds van kleins af aan daaraan deel te nemen op een manier die bij hen paste. Naarmate de kinderen ouder werden, stond hij hen toe hem te vergezellen tijdens avondwaken, ’s avonds laat. Daarbij paste hij hun houding aan, liet toe dat ze hem hoorden en zagen en dat ze deelnamen aan zijn meest spirituele ogenblikken. Zo liet hij hen een glimp zien van hoe een profeet is, hoe een mens is tijdens zijn meest emotionele aanbidding van de Heer van de Werelden.

7. Hij speelde mee met de kinderen.

Onze eigen herinneringen aan spel en plezier in onze kindertijd roepen warme gevoelens op, en degenen die met ons hebben gespeeld nemen een speciaal plekje in ons hart in. Hoe wonderlijk is het dat de Profeet (vrede en zegeningen over hem) genoot van de spelletjes van de kinderen! Ondanks alle waardigheid, nobelheid en heiligheid van de Profeet (vrede en zegeningen over hem) vond hij het toch niet beneden zijn waardigheid (al was hij de meest verhevene onder de mensen) om van harte deel te nemen aan hun spelletjes, hen op zijn schouder te nemen, achter hen aan te zitten en hen lachend te vangen. Hij toonde interesse voor hun spel, gaf commentaar aan zijn vrouw ‘Aicha (voor de tijd dat hun huwelijk werd geconsumeerd) over haar speelgoed, dat hij nog nooit een paard met vleugels had gezien. Ze antwoordde dat dit het paard was van Profeet Sulayman (vrede zij met hem), waarna de Boodschapper van Allah (vrede en zegeningen over hem) glimlachte om haar fantasierijke geest.


8. Zijn methode voor discipline was
“Amr bil ma’roef, wa nahi’ anil munkar”

Dit is het bevel van de Quran en de volgorde van deze verplichting is vitaal:
“Het goede bevelen” komt vóór “het kwade verbieden”. In de Quran wordt hij “bashier” genoemd – een drager van goed nieuws – voordat wordt vermeld dat hij “nadhier” is – waarschuwer. Bovendien getuigt zijn Sunnah dat hij deze nadrukkelijke aanwijzing heeft opgevolgd om op te roepen tot het goede en het kwade te verbieden.

Met kinderen was hij echter meer geneigd het goede op te dragen – en het gedrag waarvan hij wilde dat ze het zouden nadoen voor te doen – dan dat hij hen terechtwees of iets verbood. Al te vak trappen we in de val om te zeggen “Mag niet!” zonder dat we zelf de tijd nemen om het gewenste gedrag voor te doen. Er schuilen gevaren in dat “Mag niet!”. Zeg je het te vaak, dan loop je het risico dat je net dat gedrag dat je wil uitroeien versterkt.

Liefde voor de Profeet (vrede en zegeningen over hem) en het verlangen om zijn goedkeuring te verkrijgen en zijn lof te verdienen, was voor de kind-gezellen voldoende om te proberen steeds beter te doen. Onze geschiedenis getuigt van moed, vrijgevigheid, durf en morele principes vanwege degenen die nog kinderen waren tijdens het leven van de Boodschapper (vrede en zegeningen over hem).


9. Hij behandelde kinderen met respect

De Profeet (vrede en zegeningen over hem) had waardering voor de kleintjes en de jongeren.
Dit blijkt uit de geconcentreerde aandacht die hij aan hen besteedde wanneer ze in zijn gezelschap waren, uit zijn beleefdheid wanneer hij met ze sprak, uit het feit dat hij hen ernstig nam, uit de verantwoordelijkheid die hij hen toekende naargelang hun mogelijkheden, uit de zachtheid waarmee hij hooguit een terechtwijzing suggereerde, uit het belang en de verhevenheid die hij in hun spel legde, waaraan hij trouwens zelf deelnam, en uit zijn erkenning van het feit dat ze jonge zielen hadden die hij bij elke gepaste gelegenheid samen met zijn eigen ziel probeerde te vormen en te voeden.
We mogen niet uit het oog verliezen dat zijn aandacht, in alle details ervan, deze kind-Gezellen heeft verheven tot een bijzondere status onder hun volwassen tijdgenoten.
De woorden, lessen en het gezelschap van de Profeet (vrede en zegeningen over hem) waren namelijk als levenslang geldende fantastische eretekens voor iedereen die ze van hem ontving. Op die manier leerde hij ons dat de kindertijd een bijzondere en waardige levensfase is en dat kinderen gelovigen zijn, op hun eigen niveau en wijze, en niet alleen maar volwassenen-in-wording.

Een erfenis van liefde

We beoordelen een theorie of filosofie op basis van haar resultaten.
– Abdullah ibn Abbas was gekend als “Al Habr wal bahr” – de wijze van de Ummah en de oceaan van kennis. Van hem komen de tot op vandaag meest gewaardeerde verklaringen van de Quran – en ze zullen niet worden voorbijgestreefd.
– Wanneer het steeds terugkerende onderwerp van de rol van de vrouw in de samenleving eindeloos onder discussie ligt, hebben we voor altijd het voorbeeld van Aicha, die ons een voorbeeld en norm heeft gegeven voor geleerde godsvrucht, vrouwelijk intellectueel leiderschap en activisme in de samenleving – niet alleen voor vrouwen, maar voor alle gelovigen.
– Anas ibn Malik groeide op tot een van de belangrijkste overleveraars van Ahadith.
– … En de lijst is nog veel langer.

Maar ze hebben veel meer dan kennis overgeleverd.
Ze brachten het voorbeeld van hun Profeet-leraar in de praktijk in hun eigen leven. Hun levens waren de levens van asceten, zelfs wanneer hen rijkdom werd voorgeschoteld. Ze waren een toevlucht voor de armen en noodlijdenden. Zelfs wanneer ze werden geconfronteerd met marteling en verdrukking handhaafden ze hun principiële standpunten zonder van het morele pad af te wijken.

De Boodschapper (vrede en zegeningen over hem)
liet ons een fantastische les na:

dat spirituele, morele opvoeding
niet kan gebeuren

zonder een hechte affectieve band
tussen ouder en kind,

tussen leerkracht en student.

Liefde is het fundament van het leerproces,
en het navolgen door intuïtief inzicht
is daar de hoogste vorm van.

En door deze liefde leeft zijn
nalatenschap steeds verder en verder
.

___
Gevonden op islamicity
Bronnen en aanbevolen lectuur:
Riyadus Saliheen, gebundeld door Imam Nawawi – “Child Companions Around the Prophet (peace be upon him) en Darus Salaam Research Division: “Companions of the Prophet” van Abdul Wahid Hamid.
Artikel goedgekeurd door Al Jumuah Magazine, een maandblad voo Muslilms, dat de religieuze bekommernissen van Muslimgezinnen overal ter wereld behandelt.
Article Ref: AJ1205-5089 –  Al Jumuah

___

Dit bericht werd geplaatst in Muslim zijn is... en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.