QADR – Wat betekent Voorbestemming?

Uit de Deenshow (*).
Gastheer broeder Eddie praat met zijn gast Nouman Ali Khan:

We kregen de volgende vraag:
Het valt me moeilijk om het idee van de voorbestemming te vatten.”
“Qadr” in de Islam, hoe zou jij dat uitleggen?

Er zijn verschillende manieren. Je weet ook wel dat praten over de voorbestemming geen kort gesprek kan worden: “Als God al weet wat ik ga doen, waarom is het dan toch mijn schuld? Als God almachtig is, dan doe ik dus niet echt zèlf iets.”

PATS!

Het eerste wat ik doe wanneer iemand moeite heeft om dit te begrijpen en zich afvraagt: “Als God toch wal weet wat ik ga doen, waarom moet ik dan toch nog verantwoording afleggen voor mijn daden?” is dat ik hem een klap geef.

“Waarom sla je mij?!” “Dat was ik niet, dat was Gods voorbestemming.
Je moet mij de schuld niet geven want dit was voorbestemd!”

Zou hij daar blij mee zijn? Nee he! Want ik zeg nu: “Hey het is niet mijn schuld! Gods bepaling!” Zelfs zij weten dat dit in de praktijk geen steek houdt. Maar weet je waarom ze dat zo graag willen denken? Omdat ze foute dingen willen doen maar zonder ervoor verantwoordelijk te zijn, zoals ik daarnet met die klap. Dat is de psychologische oorzaak van dit probleem.

ADAM & SJAITAAN

Iets anders wat ik dan gebruik is een lezing van mij. Hoe alles wat ik zeg op Youtube belandt, weet ik ook niet, maar er is daar ergens een lezing van mij rond het verhaal van Adam (vrede zij met hem) (**). De Quran heeft namelijk geen hoofdstuk rond de voorbestemming maar leert ons daarentegen over de voorbestemming aan de hand van het verhaal over de eerste mens. Hij leert ons dat als er al ooit een mens het recht had te vragen: “Zeg, je wist al vooraf dat ik op de aarde zou belanden! Waar haal je het dat ik naar de aarde moet omdat ik van die boom heb gegeten?! Je wist dat allemaal al…”

Als er ooit iemand is geweest die Gods voorbestemming
kon aanvoeren als een valstrik, wie was dat dan wel?
Adam, vrede zij met hem.

We leren de oplossing voor dit probleem van Adam (vrede zij met hem) en zijn verhaal. Een zorgvuldige studie van dat verhaal is erg belangrijk. Tegelijk leren we wat Sjaitaan zei: “U heeft dat allemaal tegen mij gepland! U was het die me liet struikelen!” Dus, degene die zegt dat Allah zijn misstap al had voorbestemd is wie? De duivel. Dan is er degene die zegt: “IK ben in de fout gegaan (“Rabbana dhalamna anfussana – wij hebben onszelf onrecht aangedaan”) God heeft ons dit niet aangedaan, maar wijzelf. En als Hij ons geen vergiffenis en genade schenkt, dan horen wij bij de verliezers!”

Degene die zijn eigen schuld bekent is Adam.
Degene die dat weigert en God de schuld geven is Sjaitaan.
Dat is wat we leren in het eerste verhaal over de mens.

Geen wonder dat ze dit het oudste probleem van de filosofie noemen. De duivel wil zijn falen doortrekken, hij wil ons met datzelfde virus besmetten. Het is het oudste filosofieprobleem omdat het Sjaitaan’s probleem is. De voorbestemming is het probleem van Sjaitaan.

MEER FILOSOFISCH

Voor de meeste van onze kijkers volstaan enkele eenvoudige argumenten. Anderen zijn meer filosofisch aangelegd en houden ervan om hierover meer diepgaande literatuur te raadplegen. Die mensen kan ik een boek aanbevelen. Een vriend van mij, een ouder lid van onze gemeenschap in Dallas, heeft een boek geschreven. Hij is socioloog, antropoloog en moslimgeleerde. Zijn naam is Salahuddin en hij schreef een boek dat “God, Islam and the Skeptic Mind” heet (***). Ik vind het een fantastisch werk. Ik heb het gelezen op weg naar Londen – dat gaf me negen uren de tijd.

Het is een verzameling van gesprekken van hogeschoolstudenten met hem over hun scepticisme rond het geloof in God, voorbestemming, Sharia enzovoort. Hij heeft die allemaal gebundeld in één boek: een transcript van die gesprekken. Prachtig gedaan. Ik waardeer het enorm. Vooral voor hogeschoolstudenten en studenten die het op filosofisch vlak moeilijk krijgen met hun Islam na een paar lessen filosofie is dit boek een fantastisch hulpmiddel.

DE TWEE GASTENLIJSTEN

(Eddie verwijst naar een gesprek eerder die dag, tijdens de lunch, waarin een andere broeder dezelfde vraag stelde. Eddie vond het verhaal dat Nouman gebruikte in zijn antwoord heel mooi en wil dat hij het voor ons herhaalt)

Dat verhaal is de manier waarop mijn leraar het onderwerp voor mij heeft uitgelegd, want ik zat ook met die vraag. Mensen verschillen nu eenmaal ook in de manier waarop ze voldoening vinden in een antwoord. Voor mij deed deze uitleg het wel (en blijkbaar ook voor de broeder die middag). Dus, goed, dan vertel ik het.

Stel dat ik een feest organiseer. Ik maak twee gastenlijsten: lijst A en lijst B. Gastlijst A houd ik geheim. Het zijn mensen die ik ga uitnodigen, maar niemand weet wie er op staat. Gastlijst B is een open lijst. Ik zeg aan de mensen: “Als je op lijst B wil staan dan moet je dit doen.” Ik geef ze een ‘to do’ lijstje en zeg: “Als je dit hier doet, dan mag je op gastlijst B.”

Daar sta je dan. Je wil naar mijn feestje komen. Je hebt twee mogelijkheden: “Misschien sta ik wel op lijst A, wie weet… Of misschien moet ik toch maar proberen op lijst B te geraken.”

Als je zegt: “Ach wat, ik maak me niet druk om die B, is sta allicht toch al op lijst A!” dan bewijst dit dat je eigenlijk toch niet zo vreselijk graag naar dat feestje wil. Want je gokt, niet? Maar als je zegt: “Het kan zijn dat ik op lijst A sta, ja, maar misschien ook niet. Maar ik wil zo graag naar dat feest!” Wat moet ik dan doen? Alle taken die ik moet uitvoeren om mijn plekje op gastlijst B veilig te stellen.

Dit is in een notendop hoe leiding en voorbestemming werken.  Allah beslist wie naar de Hel gaat en wie naar de Hemel. Er is een geheime lijst. Maar er is ook een open lijst: doe je dit en dat dan kom je op gastlijst B. En er zijn mensen aan wie Allah beslist leiding te geven en die staan daar.

Het fantastische is: je komt op het feest aan en raad eens? Je naam prijkt op beide lijsten!
En iedereen die heeft ingetekend op lijst B stond ook al op lijst A.
En de mensen die niet de moeite hebben gedaan om op B te komen stonden ook niet op A.

Met andere woorden: Allah leidt op mysterieuze wijze sommige mensen, maar dat zijn de mensen die TOCH al de juiste dingen doen. Op Zijn manier beslist Allah dat sommige mensen Zijn Leiding niet waard zijn en dat zijn ook net die mensen die toch al geen moeite doen om Zijn Leiding te verdienen. Als je het filosofisch wil houden, kan je zeggen:

Het is Gods wil en menselijke inzet.

Die twee vinden mekaar in de Islam.
En de manier waarop dat in de Quran gebeurt,
waar dit allemaal vandaan komt, schuilt in slechts één woord:

NASTA’IEN

Het staat in de Fatiha: “Iyyaka nasta’ien”. Dat vertaal je als: “Uw hulp is het die we vragen, alleen aan U vragen we om hulp.” Je hebt die vertaling vast al gehoord. Wel het Arabische woord “nasta’ien” is hier belangrijk. Er zijn veel manieren om iemand om hulp te vragen. Ik leg het kort uit. Stel dat ik een platte band heb en ik zit in de wagen en luister naar de radio. Dan kom jij voorbij en ik vraag: “Kan je mijn autoband vervangen, alsjeblief? Ik druk wel op de knop om de koffer te openen.” En terwijl jij een nieuw wiel oplegt, blijf ik rustig in de wagen zitten. Dat is hulp vragen – maar wel een erg achterlijke manier om dat te doen. Beeld je nu in dat ik weer die platte band heb, maar deze keer ben ik uitgestapt, heb de krik uit de koffer gehaald en heb de wagen al een eind opgekrikt. Maar ik ben niet sterk genoeg en daar kom jij aan. En ik zeg: “He Eddie, jij ziet er fit uit. Help me eens even!” Ik doe een inspanning en dàn vraag ik je pas om hulp. Dàt is “nasta’ien”.

“Asta’ienuka”: ik doe al moeite en nù vraag ik je om hulp.
Wat we hieruit leren is dat we enkel het recht hebben
om Allah om hulp te vragen als we zelf ook een inspanning leveren.

Als we zelf geen moeite doen, hoeven we ook niet om hulp te vragen. Dit is iets wat Allah steeds weer doet. De gezellen trekken helemaal naar Badr. De engelen komen aan NA hen. Ze waren die niet al bij voorbaat: “Zeg mannen we zitten hier van 3 uur. Waar bleven jullie?” Neeneen, eerst doe je moeite en dàn komt de hulp. Wat gebeurt er met Ibrahiem (vrede zij met hem)? Eerst wordt hij in het vuur gegooid en dan pas wordt het vuur koel.

Eerst de inspanning van de mens, dan pas de hulp van Allah.
Die twee samen, dat is in essentie waar voorbestemming op neerkomt.
Als jij de inspanning doet, heeft Allah bepaald dat je geleid zult worden.

TAWBAH

(Eddie brengt voor de laatste minuut nog een vraag in verband (nog-)niet-moslims die de Deenshow zien, maar ook van moslims die zich hadden afgekeerd van de Islam maar door de show terug willen keren tot de Islam.)

Welke raad geef je aan de nog-niet- moslim èn de moslim?
Enkele elementaire zaken die ze nu meteen kunnen doen
om weer op het goede spoor te geraken.

Eerst en vooral heb je hier de kans van je leven! Goh! Als je nu berouw toont, als je je nu tot God bekeert… !!! Je hoeft zelfs niets te doen maar je wendt je gewoon heel oprecht tot God en zegt: “Ik kom terug naar U, ik ga veranderen voor U”…

Als je dat doet ben je er beter aan toe dan welke geleerde, welke gelovige, welke moslim dan ook op deze planeet! Waarom? Je herbegint met een schone lei. Dat is wat Tauwba (berouw, terugkeren) betekent. En dat is nog niet alles!

Allah voegt er nog een andere drijfveer aan toe. Misschien ligt er achter jou een enorme berg zonden en vraag je je af hoe je daar ooit van af geraakt. Gods belofte (Sura nr 25, Sura Furqan) is dat Hij voor de mensen die zich oprecht in berouw tot God wenden hun eindeloze bergen van slechte daden omzet in goede daden! Gewoon vanwege hun berouw!

Dus je begint nu niet alleen met een 0 score aan zonden,
maar ook met miljarden goede daden doordat
die miljarden slechte daden werden omgevormd.
Gewone door die ene beslissing. Dit is de kans die nu voor je ligt.

En Allah kent degene die alsmaar uitstelt, die zich inhoudt, en Hij beschrijft die mens op de Dag des Oordeels. Ze staan op het punt het Paradijs binnen te gaan en ineens komt er een muur neer. En ze reageren: “Wat is dat nou? We komen er aan!” En een van de eerste reacties daarop is: “Jullie hebben jezelf ervan weerhouden om vooruit te komen en jullie hebben uitgesteld.” Je dacht: “Ach ik heb nog tijd. Na het weekend! Nog één fuif en dan ga ik veranderen. Nog één Ramadan en dan doe ik mee. Nog even plezier. Nog een paar semesters en dan houd ik ermee op…” – “ Jullie waren degenen die uitstelden…” en dus komt er een muur omlaag, je hoort niet meer bij ons. 

Dat is de kans die je nù moet grijpen.
We hebben geen tijd meer over.
Er is geen beter tijdstip voor Tauwbah dan NU meteen.
Beeld je niet in dat je nog tijd hebt.
Ook ik moet niet denken dat ik nog tijd heb.

Kijk naar de Profeet (vrede en zegeningen over hem)! Wat is zijn statuut vergeleken bij dat van ons? Hij verrichtte voortdurend Tauwbah, hij toonde berouw tegenover God en vroeg hem tot honderd keer per dag om vergiffenis. Waarom? Omdat hij wist dat àls ik een fout heb begaan ze tot niets wordt herleid èn bovendien worden alle fouten omgevormd tot goede daden! Waarom vraag IK dan niet voortdurend om vergiffenis?

 

 

.

(*) Mocht het taalgebruik je storen (God, Hemel, Hel in plaats van Allah, Jennah, Jehannam) dan is het goed te weten dat dit gebruikelijk is in de Deenshow omdat ze zoveel niet-moslim kijkers hebben en willen vermijden hen met vreemde woorden af te schrikken. Een Arabisch woord wordt meteen vertaald en geduid, maar bij voorkeur vermeden.

(**) https://mariaminislam.wordpress.com/2012/01/31/adam-had-kunnen-tegenspreken/
Of in het Engels: http://www.youtube.com/watch?v=qtAM98Vr7bs

(***) Beschikbaar op amazon.com

 

 

 

 

 

 

 

 

Dit bericht werd geplaatst in Muslim zijn is..., Ramadan en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op QADR – Wat betekent Voorbestemming?

  1. Pingback: Nasta’ien | Quran waarderen

Reacties zijn gesloten.